De meervoudige dimensies van de identiteitscrisis in de psychiatrie

Er bestaat consensus dat de psychiatrie voor een multidimensionale crisis staat. Deze crisis heeft een epistemologische dimensie: er heerst wijdverbreide twijfel over de validiteit van de symptomen en aandoeningen die gebruikt worden om patiënten te diagnosticeren. Hoewel de categorieën gebaseerd zijn op objectieve epidemiologische gegevens, zijn ze ook afhankelijk van maatschappelijke concepten van normaliteit die in de loop van de tijd en door culturen veranderen. Omdat onze samenlevingen complex, onstabiel, onzeker en ambigu zijn, is ons concept van normaliteit ongedefinieerd.

Er is sprake van een sociaaleconomische crisis: psychische stoornissen komen wereldwijd ongekend vaak voor. Ondanks recordbedragen aan financiering blijft er een aanzienlijke onvervulde behoefte aan psychiatrische zorg bestaan, met name onder kinderen en adolescenten.

Er is sprake van een institutionele crisis: de wanhopige reactie van overheden op de geestelijke gezondheidscrisis heeft geleid tot overmatige controle en wantrouwen in de geestelijke gezondheidszorg. Artsen hebben steeds minder tijd om met patiënten te werken aan een robuuste therapeutische relatie. Administratie en management hebben de geavanceerde patiëntenzorg overgenomen.

Er is sprake van een crisis in de behandeling: de psychofarmacologie en psychotherapie waar professionals momenteel op vertrouwen, zijn beperkt effectief en nieuwe ontdekkingen op het gebied van genetica en klinische neurowetenschappen hebben tot nu toe niet geleid tot nieuwe behandelingsopties die het leven van patiënten kunnen verbeteren.

Er is sprake van een metafysische crisis: de categorieën die gebruikt worden om stoornissen te diagnosticeren, slagen er niet in om ‘echte’ stoornissen en hun oorzaken te onderscheiden van kunstmatige clusters van symptomen. Psychische stoornissen zijn, in tegenstelling tot de ziekten die door andere medische disciplines worden behandeld, in wezen subjectief, afhankelijk van de persoonlijke ervaring van het lijden en de unieke aard van de symptomen van elke patiënt.

Ten slotte is er de identiteitscrisis zelf, die uitdrukking geeft aan de onmacht en hulpeloosheid van de professional zelf, die op zoek is naar een vaste voet in de medische wereld.

Het doel van dit project is om elk van deze dimensies te analyseren en een uitweg te vinden uit elk van deze crises, ten behoeve van een psychiatrie van de toekomst.