De identiteitscrisis in de psychiatrie
Datum & Tijd
Locatie
Lemon Tree
Dinsdag 24 september 2024
| EST | CEST | |
| 09:30 – 10:45 | 15:30 – 16:45 | Dan J. Stein |
| 10:45 – 11:00 | 16:45 – 17:00 | Pauze |
| 11:00 – 12:15 | 17:00 – 18:15 | Jennifer Radden |
| 12:15 – 13:15 | 18:15 – 19:15 | Lunch / Diner |
| 13:15 – 14:30 | 19:15 – 20:30 | Awais Aftab |
Woensdag 24 september 2024
| EST | CEST | |
| 09:30 – 10:45 | 15:30 – 16:45 | Damiaan Denys |
| 10:45 – 11:00 | 16:45 – 17:00 | Pauze |
| 11:00 – 12:15 | 17:00 – 18:15 | Rachel Cooper |
| 12:15 – 13:15 | 18:15 – 19:15 | Lunch / Diner |
| 13:15 – 14:30 | 19:15 – 20:30 | Serife Tekin |
Een psychiatrie van de toekomst hoeft niet alle biomedische zaken te verwaarlozen
“Veel van het onderscheidende karakter van de techniek van de psychiater kan worden losgemaakt van de steeds twijfelachtiger lijkende biomedische vooronderstellingen en precaire analogieën met de medische ‘imaginale’, waaraan hij al lang trouw is. Psychische stoornissen en gezondheid, niet begrepen in termen van kliniek of behandeling, maar als preventieve publieke geestelijke gezondheidszorg, zouden een nieuwe rol kunnen bieden waarvoor hun expertise medisch psychiaters op unieke wijze voorbereidt.”
Jennifer Radden
Emerita, Filosofie, Universiteit van Massachusetts Boston
Jennifer Radden is emeritus hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Massachusetts Boston. Ze heeft veel gepubliceerd over geestelijke gezondheidsconcepten, de geschiedenis van de geneeskunde en ethische en epistemische aspecten van de psychiatrie. Momenteel is ze gastredacteur van een deel van de Review of Philosophy & Psychiatry over anorexia nervosa.
Damiaan Denys
Lemon Tree Center/Psychiatry, Amsterdam University Medical Center
Damiaan Denys is faculteitshoogleraar psychiatrie aan het Amsterdam Universitair Medisch Centrum, Universiteit van Amsterdam. Hij heeft meer dan 500 wetenschappelijke artikelen gepubliceerd; bijgedragen aan angst en dwang, pionier in de toepassing van diepe hersenstimulatie bij psychiatrische stoornissen en ontving de IgNobelprijs 2020 voor zijn ontdekking van misofonie. Sinds 2024 leidt hij Lemon Tree, een interdisciplinair wetenschappelijk centrum op het snijvlak van psychiatrie, psychotherapie en filosofie aan het Institute for Advanced Study van de Universiteit van Amsterdam.
Het veelzijdige gezicht van de psychiatrie, haar crises en psychotherapeutische redding
Er is al geruime tijd sprake van een crisis in de psychiatrie. Zelfs bij de oprichting van deze jonge discipline bestonden er scherpe tegenstellingen tussen het sociale en medische domein en tussen de filosofische, biologische en psychologische randvoorwaarden. Met de antipsychiatrie in de jaren zeventig werd de legitimiteit van de psychiatrie zelf in twijfel getrokken. Deze geluiden resoneren opnieuw in de jaren twintig. We vragen ons af wat de oorzaak is van dat alomtegenwoordige gevoel van crisis in de psychiatrie. Wat houdt die crisis in? We proberen de crisis te deconstrueren. Is die academisch, praktisch, wetenschappelijk of klinisch? Is de maatschappij veranderd? We reflecteren op hoe de psychiatrie er in de volgende eeuw uit kan zien. Waar liggen de mogelijkheden en waar liggen de grenzen? Is het medische model geschikt voor de psychiatrie? Hoe moeten onze psychiaters van de toekomst worden opgeleid? De belangrijkste vraag is echter wat we van deze crises kunnen leren over de essentie van de psychiatrie?
Een belegerde discipline: het diagnosticeren van crises binnen en buiten
“Psychiatrie als medische discipline staat in de 21e eeuw voor aanzienlijke klinische en wetenschappelijke uitdagingen. Ze krijgt te maken met felle kritiek vanuit de beroepsgroep, aanverwante vakgebieden en het grote publiek. Om deze uitdagingen beter te begrijpen, zal deze presentatie vier belangrijke dimensies onderzoeken:
1) het aanpakken van de crisis in de psychiatrische theorie in het post-Kraepeliniaanse tijdperk,
2) het navigeren door de epistemische machtsdynamiek tussen de psychiatrie en andere verwante disciplines,
3) het corrigeren van essentialistische en verstarde opvattingen over psychische stoornissen die bijdragen aan het publieke onbegrip, en
4) het aanpakken van problemen met iatrogene schade en sociale controle, die de drijvende kracht zijn achter de beweging voor psychiatrische overlevenden.”
Awais Aftab
Psychiatrie, Case Western University
Awais Aftab, MD is klinisch assistent professor psychiatrie aan de Case Western Reserve University. Zijn academische en publieke werk richt zich op conceptuele en kritische kwesties in de psychiatrie. Hij leidde de interviewreeks “Conversations in Critical Psychiatry” voor Psychiatric Times en later dit jaar verschijnt er een boek over bij Oxford University Press. Hij is senior redacteur voor het tijdschrift “Philosophy, Psychiatry, & Psychology. Hij blogt online op zijn Substack nieuwsbrief Psychiatry at the Margins.
Dan J. Stein
Psychiatrie, University of Cape Town
Dan J. Stein is hoogleraar en voorzitter van de afdeling Psychiatrie aan de Universiteit van Kaapstad en directeur van de Zuid-Afrikaanse Medical Research Council’s Unit on Risk & Resilience in Mental Disorders. Zijn werk richt zich op angst en aanverwante stoornissen. Zijn meest recente boek is “Problems of Living: Perspectives from Philosophy, Psychiatry, and Cognitive-Affective Science”.
Voorbij scientisme en scepticisme: een integratieve benadering van de psychiatrie
Bij het bespreken van controverses in de psychiatrie vond ik het nuttig om klassieke, kritische en integratieve standpunten met elkaar te vergelijken.
Een klassieke visie op de psychiatrie vindt zijn oorsprong bij Plato, de Weense School en Kraepelin. Deze visie stelt dat psychische stoornissen natuurlijke vormen hebben; het zijn medische stoornissen met duidelijke grenzen, die verklaard kunnen worden op basis van neurobiologische wetten.
Een kritische visie op de psychiatrie vindt zijn oorsprong in het pyrronisme, de contraverlichting en de antipsychiatrie van de jaren zestig. Deze visie gaat ervan uit dat psychische stoornissen menselijk zijn; ze ontstaan op verschillende manieren in de loop van de tijd en op verschillende plaatsen, ze hebben poreuze grenzen en kunnen het beste worden begrepen vanuit een hermeneutische benadering.
Een integratieve visie op de psychiatrie vindt zijn oorsprong in Aristoteles, het pragmatisch realisme en Jaspers. Deze visie stelt dat psychiatrische stoornissen zachte, natuurlijke vormen zijn; het zijn psychiatrische aandoeningen met vage grenzen en ze worden ondersteund door biopsychosociale mechanismen.
Ik ben van mening dat een integratieve benadering kan putten uit de beste klassieke en kritische standpunten. Op die manier kunnen we sturen tussen sciëntisme en scepticisme. We moeten arrogante voorstellen voor nieuwe paradigma’s vermijden en in plaats daarvan streven naar een iteratieve en pluralistische benadering.
Reageren op de identiteitscrisis in de psychiatrie: een visie vanuit de wetenschap in de praktijk
Een van de oorzaken van de crisis in de psychiatrie is de worsteling van de discipline om wetenschappelijk onderzoek naar psychische stoornissen te bevorderen en tegelijkertijd te voldoen aan de klinische behoeften van patiënten. Zo heeft de toewijding aan het begrijpen van de biologische mechanismen die ten grondslag liggen aan psychische stoornissen geleid tot meer investeringen in neurowetenschappen en genetica, in de hoop dat dergelijk onderzoek uiteindelijk bevindingen zal opleveren die een etiologisch begrip van psychische stoornissen en een succesvolle behandeling ervan mogelijk maken. Deze langetermijninvestering in onderzoek helpt clinici echter niet noodzakelijkerwijs om te voldoen aan de directe behoeften van mensen met een psychische stoornis; als zodanig is dit onderzoek nog niet vertaalbaar naar klinische resultaten.
Mijn doel met deze lezing is om strategieën te ontwikkelen om de toewijding van de psychiatrie aan wetenschappelijk onderzoek en positieve klinische resultaten beter op elkaar af te stemmen. Daarbij laat ik me inspireren door ‘wetenschapsfilosofie in de praktijk’, een hedendaagse benadering binnen de wetenschapsfilosofie die de noodzaak benadrukt voor filosofen om wetenschappelijke praktijken te bestuderen om hun begrip van de relatie tussen wetenschappelijke theorieën en de wereld te vergroten. Ik geef gehoor aan deze oproep en pleit ervoor om pluralisme over kennisopbouwpraktijken in de psychiatrie te omarmen op een manier die evenzeer gebaseerd is op getuigenissen van patiënten en klinische ontmoetingen als op wetenschappelijk onderzoek.
Serife Tekin
Filosofie, SUNY Upstate Medical University
Serife Tekin is universitair hoofddocent filosofie en bio-ethiek aan het Center for Bioethics and Humanities van het Norton College of Medicine van SUNY Upstate Medical University in Syracuse, New York. Haar werk binnen de filosofie van de psychiatrie speelt zich af op het snijvlak van wetenschapsfilosofie, geest en bio-ethiek. Haar recente boek, Reclaiming the Self in Psychiatry: Centering Personal Narratives for a Humanist Science (Routledge), verschijnt in april 2025.
Rachel Cooper
Filosofie, Lancaster University
Rachel Cooper is hoogleraar aan de afdeling Filosofie, Politiek en Religie aan Lancaster University. Haar belangrijkste onderzoeksinteresses liggen binnen de filosofie van wetenschap en geneeskunde, met name de filosofie van de psychiatrie. Haar onderzoek richt zich op conceptuele problemen rond psychiatrische classificatie en op het begrijpen van concepten als stoornis en gezondheid.
Een belegerde discipline: het diagnosticeren van crises binnen en buiten
Drie puzzels van psychiatrische classificatie: waarom psychiatrie niet te vergelijken is met andere wetenschappen
Dit artikel behandelt een reeks puzzels met betrekking tot de basislogica van psychiatrische classificatie:
Puzzel 1: Wat classificeren psychiatrische classificatieschema’s? Is een psychiatrisch classificatiesysteem gericht op het classificeren van mensen of stoornissen die als abstracte processen worden beschouwd, of op iets anders?
Puzzel 2: Hoe moeten we stoornissen individualiseren? Als een patiënt voldoet aan de diagnostische criteria voor twee psychiatrische stoornissen, bijvoorbeeld paniekstoornis en alcoholisme, heeft hij dan twee stoornissen of slechts één complex probleem?
Puzzel 3: Hoe kunnen we de grens trekken tussen persoon en ziekte? Kunnen we de persoon zelf onderscheiden van zijn of haar ziekte? En, zo ja, hoe moeten we die grens dan trekken?
De puzzels blijken op interessante manieren met elkaar verbonden te zijn, en als je ze bekijkt, komen er interessante verschillen aan het licht tussen de classificatie in de psychopathologie en andere wetenschappen.