Wanneer moet een leven vol lijden worden beëindigd? Klinische, juridische en ethische perspectieven op euthanasie in de psychiatrie

Wanneer het lijden ondraaglijk wordt voor psychiatrische patiënten zonder vooruitzicht op verbetering, biedt euthanasie of ‘begeleid sterven’ psychiatrische patiënten de mogelijkheid om hun leven op een waardige manier te beëindigen. In Zwitserland, België en Nederland is geassisteerd sterven niet beperkt tot terminaal zieke patiënten, maar is het ook wettelijk toegestaan voor mensen wier ondraaglijk lijden te wijten is aan een niet-terminale, maar ernstige, aanhoudende en onbehandelbare geestesziekte. Psychisch lijden kan even ondraaglijk en slopend zijn als somatisch lijden. Dit lijkt duidelijk uit het hoge percentage van mensen die een zelfmoordpoging doen en gediagnosticeerd zijn met psychische aandoeningen zoals zware depressie, drugsverslaving en persoonlijkheidsstoornissen.

Hoewel de morele argumenten voor geassisteerde dood bij psychiatrische ziekten sterk zijn, zijn er moeilijke medische en ethische dilemma’s waar artsen mee te maken krijgen als een psychiatrische patiënt een verzoek indient om te sterven. Artsen moeten in staat zijn om tot een weloverwogen oordeel te komen dat de patiënt een behandelingsrefractaire aandoening heeft en daarom geen uitzicht heeft op verdere verbetering. Toch is er op dit moment geen objectieve, wetenschappelijke manier om te bepalen of een geestelijke ziekte onbehandelbaar is, wanneer het lijden van de patiënt te veel is om te dragen en wanneer een verzoek om geassisteerd sterven weloverwogen is in plaats van een symptoom van de ziekte van de patiënt dat naast de andere symptomen behandeld moet worden. Onder welke omstandigheden kan geconcludeerd worden dat het leven van een adolescent zonder vooruitzichten op verbetering is? Wanneer kan het leven van een bejaarde als voltooid en niet langer de moeite waard worden beschouwd?

We zullen deze en andere vragen over de praktijk van euthanasie in de psychiatrie vanuit juridisch, klinisch en ethisch perspectief benaderen. Dit is de tweede in een reeks workshops georganiseerd door het Lemon Tree Interdisciplinair Centrum voor Psychiatrie, Psychotherapie en Filosofie, en vriendelijk gehost door het Institute for Advanced Studies van de Universiteit van Amsterdam.